Dzisiaj jest wtorek, 19 czerwca 2018 r.
Imieniny: Gerwazy, Protazy, Julianna
 

Mirosław Sielatycki
Zastępca Dyrektora Biura Edukacji
miasta stołecznego Warszawy  

Warszawski Klub Dyrektora Szkoły
- materiał do dyskusji

W szkołach i placówkach oświatowych, dla których organem prowadzącym jest miasto stołeczne Warszawa zatrudnionych było w marcu 2007 roku 819 dyrektorów oraz 484 ich zastępców (łącznie 1 303 osoby). Do tej liczby należy dodać około 400 dyrektorów szkół i placówek niepublicznych, ponadto blisko 50 dyrektorów placówek pozaszkolnych. Mamy więc w stolicy grupę blisko

2 tysięcy dyrektorów

szkół i placówek oświatowych. W realizacji celów rozwojowych warszawskiej oświaty, jak i całego miasta, grupa dyrektorów szkół i placówek oświatowych odgrywa ważną rolę. W prezentowanych podczas Warszawskiego Forum Oświatowego opracowaniach:

"Warszawa miastem nowoczesnej edukacji"

oraz

"Warszawa miastem ludzi uczących się"

wskazuje się dyrektorów szkół jako kluczowych partnerów w strategii rozwoju warszawskiej edukacji. Od jakości pracy tych osób, umiejętności ich współpracy, kreatywności i innowacyjności zależy bardzo wiele.

Biuro Edukacji pragnie udoskonalać dotychczasowy sposób kontaktu władz samorządowych ze środowiskiem dyrektorów, unikając podejścia biurokratycznego a

promując partnerską i partycypacyjną formułę kontaktów

. Warszawa ma zarówno dobre, jak i gorsze doświadczenia w kontaktach władz ze środowiskiem dyrektorów. Pozytywnie wspominane są niektóre formy współpracy rozwijane przez byłą Gminę Centrum. Na początku 2007 r., w inauguracyjnym spotkaniu z dyrektorami warszawskich szkół, prezydent Włodzimierz Paszyński użył sformułowania "przestajemy mówić, zaczynamy rozmawiać". To hasło jest dobrym mottem dla dalszych spotkań. Z tych potrzeb narodziła się nasza inicjatywa pod nazwą

Warszawski Klub Dyrektora Szkoły

(WKDS). Uważamy, że pozwoli ona na skuteczniejsze rozwiązywanie istniejących problemów, wprowadzanie innowacyjnych rozwiązań, lepsze wykorzystanie zasobów edukacyjnych. Inicjatywa Klubu jest jednocześnie odpowiedzią na potrzeby środowiska dyrektorów, które z jednej strony potrzebuje przyjaznej formy kontaktów z organem prowadzącym, z drugiej zaś oferuje pomoc w rozwiązywaniu warszawskich problemów edukacyjnych.

Głównym

celem Klubu

jest: wymiana poglądów i doświadczeń w środowisku dyrektorów oraz stworzenie niesformalizowanej i stałej formuły kontaktów dyrektorów szkół z władzami oświatowymi. Dewiza warszawskich władz oświatowych w odniesieniu do dyrektorów szkół brzmi: "udzielać wsparcia dyrektorom i pomagać w rozwoju szkół". Wsparcia po to aby stale podnosić jakość sprawowania funkcji dyrektora warszawskiej szkoły, a co za tym idzie jakości procesu nauczania i wychowania w warszawskich szkołach. Dla skutecznej realizacji celów Klub będzie tworzył warunki, które można określić jako:

przyjazne, niesformalizowane, bezpieczne, interaktywne, samorządne.

Tak zarysowane cele będą osiągane poprzez różne

formy działania Klubu

, takie jak: spotkania klubowe, debaty, szkolenia, praca w grupach zadaniowych, konferencje, seminaria, wizyty studyjne, publikacje, doradztwo, budowanie warszawskiego systemu informacji edukacyjnej. Dyrektorzy potrzebują profesjonalnych szkoleń "skrojonych na miarę" własnych potrzeb, możliwości kontaktów z innymi dyrektorami podejmującymi podobne działania i stykającymi się z podobnymi problemami. Potrzebują konsultacji, porad, doradztwa. Potrzebują kontaktu z nowoczesną myślą w zakresie pedagogiki i zarządzania, transferu wiedzy w innych dziedzin i innych państw.

WKDS będzie działał w wielu formach, w zależności od potrzeb zgłaszanych przez środowisko dyrektorskie. Formami działania Klubu będą lub mogą być:

1. spotkania klubowe (o charakterze nieformalnym)

2. grupy dyskusyjne (na tematy interesujące dyrektorów)

3.zespoły zadaniowe (ds. rozwiązywania głównych problemów warszawskiej oświaty)

4. grupy wsparcia (zapewniające wzajemną pomoc w realizacji zadań)

5. spotkania z władzami oświatowymi (prezydenci, dyrektorzy BE, burmistrzowie i in.) 6. debaty edukacyjne (wokół najważniejszych problemów edukacyjnych)

7. szkolenia (w tym Akademia Młodego Dyrektora)

8. wykłady i seminaria (zapewniające kontakt z najlepszymi wykładowcami)

9. konferencje (tematyczne, informacyjne, organizacyjne)

10. wizyty studyjne (zapewniające kontakt z dyrektorami z innych państw)

11. międzynarodowe programy współpracy edukacyjnej (zwłaszcza w ramach UE)

12. prezentacje innowacyjnych projektów (realizowanych w szkołach)

13. konsultacje i doradztwo (w podejmowanych przez dyrektorów inicjatywach)

14. grupy samokształceniowe (zawiązywane dla zgłębienia wybranych zagadnień)

15. spotkania autorskie (z autorami ważnych publikacji edukacyjnych)

16. publikacje (zorientowane na potrzeby warszawskiego środowiska dyrektorów)

17. serwis internetowy (zawierający aktualizowane informacje dla dyrektorów).

 

Klub będzie ważnym miejscem

środowiskowej konsultacji projektów edukacyjnych

wdrażanych przez stołeczne władze samorządowe. Najbliższym tego przejawem będzie współudział w opracowywaniu i konsultacji nowej warszawskiej polityki oświatowej, obowiązującej od roku 2008. Władze samorządowe pragną wykorzystywać Klub jako miejsce konsultacji najważniejszych działań edukacyjnych w Warszawie. Jednocześnie Klub może stać się miejscem spotkań nie tylko z władzami oświatowymi, lecz również z instytucjami edukacyjnymi różnych szczebli, organizacjami pozarządowymi, pracownikami naukowymi, ekspertami edukacyjnymi, dyrektorami z innych państw, jak też z nauczycielami, uczniami, rodzicami.

Ważną funkcją Klubu jest

integracja środowiska dyrektorów

warszawskich szkół i placówek oświatowych. Istotną rolę w tym procesie odgrywają

Warszawskie Stowarzyszenie Dyrektorów Szkół Średnich i Ogólnopolskie Stowarzyszenie Kadry Kierowniczej Oświaty

. Wielkość warszawskiego systemu oświatowego utrudnia częstsze, zwłaszcza międzydzielnicowe kontakty dyrektorów szkół oraz dyrektorów pracujących w szkołach różnego typu. Zależy nam też na częstszych kontaktach dyrektorów szkół publicznych i niepublicznych oraz dyrektorów szkół z dyrektorami poradni psychologiczno-pedagogicznych, domów kultury, międzyszkolnych ośrodków sportowych, specjalistycznych placówek edukacji pozaszkolnej. Klub pomoże w budowaniu tych kontraktów. W Klubie wspomniane wyżej, jak i inne, organizacje zrzeszające dyrektorów szkół i placówek będą gospodarzami, dysponując warunkami organizacyjno-lokalowymi ułatwiającymi prowadzenie własnej działalności.

Klub będzie

miejscem ustawicznego doskonalenia się dyrektorów

. Odbywa się ono również obecnie, ale nie posiada w pełni systemowego charakteru, ponadto jak wskazują wyniki badań dyrektorzy szkół szkolą się rzadziej niż ich nauczyciele. Klub powinien wyrównywać te dysproporcje. Tym bardziej, że dyrektor placówki oświatowej pełni szereg ról jako: kierujący organizacją, zarządzający procesem dydaktycznym, wychowawczym i opiekuńczym, zarządzający wiedzą w szkole, przełożony zarządzający zasobami ludzkimi, sprawujący nadzór pedagogiczny, dysponent środków finansowych, kształtujący kulturę organizacji, zapewniający jakości pracy, współpracujący ze szeroko pojętym środowiskiem lokalnym, planujący strategicznie, podejmujący decyzje, lider i członek zespołu, reprezentant szkoły, zarządzający zmianą i innowacjami, zarządzający w sytuacjach kryzysowych, zarządzający własną pracą (za opracowaniami CODN, sprzed czerwca 2006 r.). Biorąc pod uwagę tę wielość ról należy stwierdzić, że ustawiczne kształcenie się dyrektorów szkół jest warunkiem koniecznym dla ich rozwoju zawodowego. W warunkach szybko zachodzących zmian cywilizacyjnych i reformy polskiego systemu edukacji jest to niezbędny wymóg. Nie wystarczy nawet najlepsze "wejściowe" przygotowanie jakie uzyskał dyrektor w czasie studiów podyplomowych, bądź kursu kwalifikacyjnego, przygotowującego do zarządzania szkołą. Potrzebna jest ciągła aktywność w doskonaleniu się przez całe życie zawodowe. Chodzi o to, aby nie był to jednak przymus, a uświadomiona potrzeba własnego rozwoju.

Ponadto doskonalący się dyrektor aktywizuje nauczycieli własnej szkoły do doskonalenia oraz zapewnia właściwy rozwój szkoły, którą kieruje. Dyrektor z mocy prawa uczestniczy w procesie podziału środków finansowych na doskonalenie nauczycieli, ale może zrobić coś więcej - dać dobry przykład poprzez własną aktywność w uczeniu się. Może uczynić własną szkołę - "organizacją uczącą się", a nie tylko "instytucją nauczającą". Szkoła, w której nauczyciele przestali "uczyć się", nie może skutecznie sama uczyć, szczególnie w czasach, gdy nasi uczniowie często lepiej posługują się Internetem i lepiej władają angielskim.

Inwestycja w doskonalenie dyrektorów szkół jest bardzo opłacalna dla samorządu terytorialnego. Grupa dyrektorów odgrywa kluczowe znaczenie w kształceniu i wychowaniu młodego pokolenia, czyli w rozwoju zasobów ludzkich decydujących o przyszłym rozwoju zarówno konkretnej gminy, jak i całego kraju. Warszawscy dyrektorzy podejmują jednostkowe decyzje finansowe, organizacyjne i kadrowe, ale w efekcie po zsumowaniu w skali całej stolicy, gospodarują bardzo dużymi zasobami budżetowymi (ok. 2 mld zł przeznaczanych na oświatę w budżecie Warszawy), zarządzają rzeszą kilkudziesięciu tysięcy pracowników (w tym ponad 22 tysiącami nauczycieli - tylko w warszawskich szkołach publicznych) i administrują ogromnym mieniem (w blisko tysiącu lokalizacji w mieście). Aby to wszystko czynili zgodnie z prawem, efektywnie, szukając równocześnie nowych rozwiązań, należy w nich inwestować, również poprzez ich doskonalenie zawodowe.

Odwołując się do zapisów Programu ramowego Kursu kwalifikacyjnego dla oświatowej kadry kierowniczej określającego zakres przygotowania osób obejmujących funkcje dyrektorskie, przypomnijmy umiejętności dyrektora szkoły, jakie powinny być ustawicznie doskonalone. Składają się na nie umiejętności z zakresu: komunikacji społecznej, kierowania zespołem ludzkim, stosowania prawa oświatowego i finansowego, kierowania procesem wspierania jakości pracy szkoły, kierowania rozwojem szkoły, samokształcenia i planowania własnego rozwoju, wspierania rozwoju zawodowego nauczyciela, stosowania nowoczesnych technik informacyjnych w zarządzaniu, organizacji pracy administracyjno-biurowej, współpracy z otoczeniem szkoły. Biorąc pod uwagę zapisaną w planie kursu kwalifikacyjnego niezbędną wiedzę dyrektora szkoły, należy wskazać jej podstawowe składowe, takie jak : ogólna teoria organizacji i zarządzania, prawo oświatowe, psychologia społeczna, kierowanie placówką oświatową, kierowanie zmianą, zarządzanie jakością, mierzenie jakości pracy placówki, administrowanie placówką oświatową, projektowanie programu placówki oświatowej, organizacja procesu pedagogicznego placówki w warunkach reformy systemu edukacji, placówka a środowisko lokalne. Te wszystkie elementy wiedzy i umiejętności powinny być stale doskonalone. Również te, które nie są formalnie zapisane w prawie oświatowym, ale stanowią sedno dyrektorskiej pracy, jak zdolności przywódcze, kreowanie wizji rozwoju szkoły, kształtowanie jej kultury. Program doskonalenia dyrektorów warszawskich szkół w 2007 r. obejmuje m.in. takie zagadnienia jak: kurs adaptacyjny dla nowych dyrektorów, pozyskiwanie środków z UE, wewnątrzszkolny system prawny, racjonalne gospodarowanie środkami publicznymi, tworzenie budżetów zadaniowych, standaryzowanie pracy placówek oświatowych, przywództwo w organizacji, bezpieczeństwo w szkole, współpraca z uczelniami wyższymi, i wiele innych. Jednocześnie w ramach prac zespołów zadaniowych podejmowane będą m.in. takie zagadnienia jak: rekrutacja do szkół i przedszkoli, arkusze organizacyjne szkół i placówek, bezpieczeństwo w szkole, praca z uczniami cudzoziemskimi, międzynarodowa współpraca szkół.

Ustawiczne kształcenie się dyrektorów jest zadaniem na całe zawodowe życie, ale dla wielu dyrektorów to również potrzeba na całe życie - po prostu. Dlatego w ramach Klubu zamierzamy oferować dyrektorom-emerytom formy spotkań i szkoleń, którymi są zainteresowani. To z jednej strony rodzaj zobowiązania moralnego, świadczącego o tym, że Warszawa nie zapomina o osobach, które przez wiele lat kształciły i wychowywały jej młodych obywateli. Z drugiej strony jest to racjonalne podejście służące wykorzystaniu doświadczenia, wiedzy, pomysłów, energii osób w wieku emerytalnym dla doskonalenia aktualnych kadr dyrektorskich, np. poprzez różne formy mentoringu. Z drugiej strony do Klubu mogą przychodzić nauczyciele, którzy zamierzają zostać dyrektorami szkół. W Klubie będą mogli poznać wymagania i specyfikę pracy dyrektora, sprawdzić swoje predyspozycje, zasięgnąć porady. Zależy mam, aby w Klubie odbywała się

ogólno-warszawska, ale również mazowiecka, ogólnopolska i europejska wymiana poglądów

- pomiędzy dyrektorami szkół warszawskich a dyrektorami z innych ośrodków. Te "cztery kręgi kontaktów" zamierzamy tworzyć między innymi poprzez aktywność na forum aglomeracji warszawskiej, we współpracy z Mazowieckim Urzędem Marszałkowskim, Unią Metropolii Polskich, poprzez kontakty z Ogólnopolskim Stowarzyszeniem Kadry Kierowniczej Oświaty. Rozwiniemy kontakty z organizacjami europejskimi. Ważnym elementem współpracy zewnętrznej powinny być kontakty dyrektorów w obrębie aglomeracji warszawskiej oraz województwa mazowieckiego. Coraz większego znaczenia nabierać będzie z drugiej strony europejska współpraca dyrektorów szkół, na którą mogą być wykorzystane rosnące środki z programów unijnych. Warszawscy dyrektorzy od 2004 r. działają w europejskiej przestrzeni edukacyjnej, ich szkoły przygotowują absolwentów do ogólnoeuropejskiego rynku dalszej edukacji i zatrudnienia. Wzrosły możliwości kontaktów z innymi szkołami w Europie, nadal jednak jedynie ok. 40 warszawskich szkół uczestniczy w programie Sokrates-Comenius. Władze samorządowe podejmą działania na rzecz intensyfikacji europejskiej współpracy edukacyjnej szkół warszawskich, czego przykładem jest projekt Europejskiego Domu Spotkań Młodzieży. W kontaktach z partnerami europejskimi będziemy się odwoływać do zaproponowanego w Strategii Lizbońskiej nowatorskiego podejścia określanego jako "otwarta metoda koordynacji", która ma umożliwiać "wzajemne porównywanie i uczenie się oparte na doświadczeniach innych, a tym samym wpływać na ograniczenie ryzyka, jakie nieuchronnie wiąże się ze zmianami i reformami". W Klubie może powstać baza dobrych praktyk zastosowanych w innych miastach polskich i europejskich. Liczymy, że tutaj odbywać się będą dyskusje na temat bilansu kompetencji dyrektorów szkół, statusu dyrektora, czy wspólnych europejskich obszarów wiedzy i umiejętności dyrektorów szkół. Władze oświatowe będą zapraszały do Klubu dyrektorów z państw członkowskich UE, wschodnich sąsiadów Polski oraz z innych państw. W najbliższej przyszłości warszawscy dyrektorzy będą mieli sposobność spotykania się i wspólnej pracy ze swoimi brytyjskimi, niemieckimi, ukraińskimi, izraelskimi i amerykańskimi kolegami.

Istotną rolę odgrywać będzie

seria informatorów

- poradników dla dyrektorów szkół, które z czasem mogą tworzyć poradnikową "biblioteczkę". Pierwsze teksty będą poświęcone m.in.: warszawskiej polityce oświatowej, rozwojowi dyrektora szkoły, współpracy z rodzicami, współpracy z uczelniami, pracy z uczniami zdolnymi. Miejscem ich powstawania i testowania w dużym stopniu będzie WKDS. Będziemy upowszechniali najlepsze rozwiązania poprzez prasę oświatową skierowaną do dyrektorów szkół (w tym czasopisma: "Dyrektor Szkoły", "Gazeta Szkolna", "Monitor Prawny Dyrektora Szkoły", "Zarządzanie Szkołą"). Jednocześnie sami jesteśmy otwarci na uczenie się od innych miast. Serwis internetowy dla dyrektorów szkół pozwoli na bardziej efektywną komunikację w środowisku i ze środowiskiem dyrektorskim.

Aktywności Klubu będą miały miejsce przede wszystkim w przygotowywanych pomieszczeniach w zespole szkół na ul. Hożej 88, a ponadto w Stołecznym Centrum Edukacji Kulturalnej na ul. Jezuickiej 4, w Ośrodku Oświatowo-Szkoleniowym "Arkadia", w Kazimierzu Dolnym, Szkolnym Ośrodku Wypoczynkowym "Syrena" w Marózie, jak też w poszczególnych warszawskich szkołach.

Zależy nam na tym, aby w Warszawie mogli realizować swoje projekty

dyrektorzy-nowatorzy

, animatorzy społeczni, propagatorzy cennych inicjatyw edukacyjnych. Pomoże im w tym projektowane

Warszawskie Centrum Innowacji Edukacyjno-Społecznych i Szkoleń

, w którym zamierzamy stworzyć m.in.

Klub Liderów Nowatorstwa

(KLiN). Będzie to miejsce, w którym innowacyjni dyrektorzy mogą spotkać się razem oraz kontaktować z nauczycielami i innymi osobami projektującymi i realizującymi innowacje edukacyjne. Wzajemne przenikanie się inicjatyw klubu dyrektorów i klubu liderów powinno przynieść wiele pożytków. W obu klubach powstaną przyjazne warunki do wspierania

innowacji wewnętrznych

- oddolnych inicjatyw podejmowanych w poszczególnych szkołach. Sami dyrektorzy mogą być szczególnie zainteresowani formami nowatorstwa określonymi przez prof. Juliana Radziewicza, jako

innowacje mikrosystemowe

. Obejmują one całą szkołę: edukację, wychowanie, opiekę i organizację życia szkolnego; włączeni są w nie wszyscy nauczyciele, a także rodzice i uczniowie. Pamiętając o specyficznych potrzebach dyrektorów-nowatorów tworzyć będziemy możliwości konsultowania innowacyjnych inicjatyw, kursy projektowania innowacji, pracy grup projektowych, wymiany doświadczeń, treningu kreatywności, czy rozwijania twórczości pedagogicznej. Zrozumiałe, że takie miejsce powinno promować również innowacyjne podejście do doskonalenia kadr oświatowych. Zależy nam aby Klub był miejscem kształtowania kompetencji innowacyjnych dyrektorów szkół, na które składają się świadomość innowacyjna, wiedza i umiejętności innowacyjne. Chcemy, aby współpraca szkół w rozwijaniu nowatorskich rozwiązań i realizacji pilotażowych projektów miała rzeczywisty wpływ na zmiany wprowadzane w warszawskiej edukacji. Dyrektorzy nowatorzy będą mieli w Klubie ułatwiony dostęp do wiedzy naukowej i nowoczesnej myśli pedagogicznej, w Klubie powstanie podręczna biblioteczka najważniejszej literatury przydatnej dyrektorom szkół i placówek oświatowych. W klubowej czytelni dostępne będą czasopisma oświatowe - polskie i zagraniczne, które będzie można czytać przy dobrej kawie w dobrym towarzystwie. Tutaj dyrektorzy będą mieli również okazje do nawiązywania bliższych kontaktów ze środowiskiem akademickim. Innowacje wewnętrzne proponowane przez dyrektorów mogą w Klubie w naturalny sposób spotykać się z innowacjami zewnętrznymi proponowanymi przez ośrodki samorządowe, oświatowe, akademickie, pozarządowe. Klub ma szansę pełnić rolę inkubatora innowacji, w którym projektowane są podstawowe modele innowacji - rozwiązywanie problemów, przejście od odkryć do zastosowań i asymilacja innowacji; modele następnie realizowane w szkołach (za R. Schulz, "Twórczość pedagogiczna. Elementy teorii i praktyki").

Niniejszy materiał przedstawimy pod środowiskową dyskusję, zależy nam aby sami dyrektorzy wyrazili opinię o własnych potrzebach, o inicjatywie Klubu i zgłosili propozycje napełnieniu Klubu działaniami najbardziej potrzebnymi dla dyrektorów szkół i warszawskiego środowiska oświatowego.

Prosimy o uwagi na adres:

msielatycki@warszawa.um.gov.pl

Warszawa, czerwiec 2007 r.

Powered By RiseNet CMS © 2018